VIA maakt onderdeel uit van de internationale vredesorganisatie Service Civil International (SCI) . SCI heeft takken in bijna veertig landen en partners in vele andere landen. De organisatie werd opgericht na de eerste wereldoorlog in Frankrijk. Hieronder vind je een korte geschiedenis van SCI en VIA.

Verzoening tussen de puinhopen bij Verdun

Het allereerste werkproject vond plaats in 1918 in een dorpje bij Verdun, dat in de oorlog grote schade was toegebracht. Franse en Duitse vrijwilligers werkten tijdens dat eerste werkproject samen aan de wederopbouw van het dorp. Naast het praktische nuttige werk dat in dit project verzet werd, droeg het samenwerken en samenleven bij aan het verminderen van de vooroordelen en meer begrip tussen de verschillende nationaliteiten. Helaas waren de plaatselijke bewoners daar nog niet aan toe, maar het verloop sterkte de initiatiefnemers, waaronder Pierre Ceresole, om op deze manier verder te gaan.

In de jaren twintig en dertig werden er meer werkprojecten georganiseerd. Deze duurden - anders dan we nu gewend zijn - enkele maanden en het betrof doorgaans zwaar lichamelijk werk. Het werk bestond vooral uit hulp bij natuurrampen als aardbevingen en overstromingen. De SCI-pioniers waren vooral geïnspireerd door het pacifisme. Door middel van het vrijwilligerswerk wilden ze praktisch werken aan een betere wereld, in plaats van er alleen maar over te praten.

Internationale Vrijwilligers Hulpdienst

Na de tweede wereldoorlog werd SCI groter en internationaler. In steeds meer landen werden SCI-takken opgericht. De Nederlandse tak bestaat sinds 1948: de Internationale Vrijwilligers Hulpdienst (IVH). Een van de grootste projecten waarbij IVH betrokken was, waren de hulpacties na de watersnoodramp in 1953. Vele maanden hielpen vrijwilligers met het wegruimen van het puin en het renoveren van huizen.

Tijdens de roerige jaren zestig vond er ook binnen SCI een 'politiseringsdiskussie'  plaats: de organisatie zou zich niet alleen bezig moeten houden met het bieden van hulp, maar moest zich ook richten op het organiseren en empoweren van mensen, zodat zij zelf iets aan hun problemen gingen doen. Dit resulteerde in contacten met een andere organisatie, de Stichting Afbraak/Opbouw, die politiek geëngageerde projecten organiseerde. In 1969 fuseerde IVH met deze stichting, en gingen zij samen verder onder de naam Vrijwillige Internationale Aktie. 

Praten of Doen?

In de jaren zeventig werden veel mensen actief bij VIA en werden er veel activiteiten georganiseerd. Solidariteit met de derde wereld was het belangrijkste thema. Er werd veel gediscussieerd over het politieke nut van het werk, de mondiale economische ongelijkheid als oorzaak van maatschappelijke ongelijkheid en geweldloosheid. Discussies die soms ten koste gingen van het werk: in 1975 werd er slechts één project georganiseerd.

Een nieuwe generatie vrijwilligers in de jaren tachtig maakte daar een eind aan. Het was de tijd van de vredesbeweging én een relatief grote werkloosheid, waardoor mensen meer tijd aan vrijwilligerswerk konden besteden. Voorheen bestond VIA uit een tamelijk kleine kern van vrijwilligers die al het werk op zich namen, maar nu werden er verschillende werkgroepen opgericht die zich elk met een aspect van het werk bezig hielden. VIA is sindsdien volgens deze (democratische) werkgroepenstructuur blijven functioneren.

De Nederlandse werkprojecten stonden in de jaren tachtig nog steeds vaak in het teken van solidariteit met de derde wereld, maar er kwam meer variatie.  In de loop der jaren waren VIA en SCI steeds meer uitgegroeid tot een projectorganisatie waar je twee of drie weken vrijwilligerswerk kon doen, maar in deze periode werd ook het lange termijn vrijwilligerswerk weer nieuw leven in geblazen.

Bloeiperiode

In de jaren negentig zond VIA jaarlijks ongeveer 200 Nederlandse vrijwilligers uit naar projecten over de hele wereld en in 1993 organiseerde VIA in Nederland een recordaantal van zestien werkprojecten. In dit decennium hebben de Nederlandse projecten zeer uiteenlopende thema's, maar opvallend is - in lijn met de maatschappelijke relevantie - het groeiende aantal milieu- en vluchtelingenprojecten. Bij de milieuprojecten komt de nadruk in de loop der jaren te liggen op het ondersteunen van kleine ecologische boerderijen.

Naast de vrijwilligersprojecten was VIA in het midden van de jaren negentig tevens betrokken bij het initiëren en organiseren van enkele acties en manifestaties. In 1994 nam VIA het inititiatief tot een manifestatie tegen een wapenbeurs in Den Haag en een manifestatie tegen het grenshospitium in Amsterdam Zuid-Oost. 

 

Het Oost-West werk nam in de jaren negentig een zeer belangrijke plaats in bij VIA. De val van het ijzeren gordijn in 1989 gaf vanzelfsprekend vele nieuwe impulsen, en er werd volop uitgewisseld met nieuwe NGO's die overal in het voormalige Oostblok ontstonden. Ook voor 1989 wisselde SCI uit met Oost-Europa, maar die uitwisseling bleef noodgedwongen beperkt tot contacten met organisaties die een directe link met de regeringen in Oosteuropese landen hadden. 

Ook de oorlogen in voormalig Joegoslavië in de jaren negentig gingen niet ongemerkt aan VIA voorbij. Vanaf 1992 zond VIA honderden vrijwilligers uit die kinderactiviteiten organiseerden in vluchtelingenkampen in voormalig Joegoslavië. Daarnaast waren er een aantal projecten gericht op verzoening tussen verschillende bevolkingsgroepen waaraan VIA-vrijwilligers deelnamen.

Ondertussen bij VIA...

In de eerste jaren van het nieuwe millennium ging het in Nederland economisch erg goed. Dat zien we als één van de redenen waarom tegenwoordig minder vrijwilligers bij VIA actief zijn. Studenten en werkenden hebben minder tijd om vrijwilligerswerk te doen. Ook heeft internet het makkelijker gemaakt om reizen naar andere landen te regelen, informatie erover te vinden en om contacten te leggen.

Met minder actieve vrijwilligers kunnen we ook minder projecten organiseren. Toch organiseren we nog zo'n vier tot zes vrijwilligersprojecten per jaar. Ook hebben we een aantal keer een internationale vergadering of seminar georganiseerd. Ten slotte waren de afgelopen jaren veel vrijwilligers van VIA actief bij SCI Internationaal, bijvoorbeeld in de Balkan-werkgroep, bij trainingen in vredeseducatie of op het internationaal secretariaat. VIA en SCI gaan mee in de maatschappelijke trend en leggen de laatste jaren meer nadruk op hoe vrede in je persoonlijk leven tot uiting kan komen.

Bij VIA blijven we geloven dat een betere wereld mogelijk is en dat het leuk is daar zelf al mee te beginnen. En dus blijven we ook projecten ondersteunen door een groep internationale vrijwilligers een klus te laten opknappen.

 

Meer informatie over SCI

Voor meer informatie over SCI kun je de website bezoeken: www.sciint.org. Veel geschiedenis van SCI kun je vinden in het internationaal archief: www.service-civil-international.org